Заманан кема/Ладья времени 

МОТИВ ЧУДЕСНОГО РОЖДЕНИЯ В ЧЕЧЕНСКОМ ПОЗДНЕМ ГЕРОИЧЕСКОМ ЭПОСЕ ИЛЛИ

И.Б. МУНАЕВ /Академия наук ЧР, Грозный/ В статье привлекаются для сравнительно-сопоставительного анализа разностадиальные эпические произведения народов России и Азии. Рождение богатыря-кудесника в древних эпических произведениях целого ряда народов сопровождается природными потрясениями, реакцией-испугом представителей живой природы и природными знамениями. В балкаро-карачаевском варианте мы имеем миф о необычном рождении первого богатыря-героя от отца (неба) и матери (земли), а природные катаклизмы обозначают сам процесс рождения. В позднем чеченском эпосе илли и ингушской лирической песне «Жалоба невесты» описания природных явлений и реакция на рождение героя (героини) наиболее почитаемых представителей животного мира, превратились в художественные…

Далее...

Нани Ненан суьлхьанаш

Дахо Iалви          1аьнан зама Нохчийчохь 1алам а, хенан х1оттам а шайн башхалла йолуш ду. Везчу Аллах1а иза дозуш нисдина-кх, вайн мохк дуьненан барамаллехь Ша кхуллуш х1оттийнчу хиламийн низамца. Дог1анаш, муьлхха а йочанаш, дукхахьолахь, вайн латта йокъанах лардеш, хьогаллин совхуо еш долчу т1ег1анехь хуьлу. Кавказан лаьмнийн баххьашкара охьанехьа дуьйна шовданаш, хиш, 1аьмнаш ду вайн 1алам исбаьхьчу беркатехь латтош, хьаннаш дебош, дуьйш-дерзо лаьттанана а, бошмашна а туокхо луш. Ишттачу махкахь х1аваъ т1уналлах дуьзна хилар тамашийна а дац. Цхьа бакъду, гуьйре юкъал т1ехъяьллачу хенахь, 1аьнан заманахь, къаьсттана лаьмнийн ярташкахь бехачу нахана, цу…

Далее...